Πρόβες καταστολής για εφαρμογή του αντιλαϊκού νόμου για τις διαδηλώσεις

Ευρεία άσκηση στο Αρχηγείο της Αστυνομίας, για την εφαρμογή του κατάπτυστου νόμου για τις διαδηλώσεις, πραγματοποιείται αυτές τις μέρες, σύμφωνα με δημοσιεύματα που κυκλοφόρησαν από την Παρασκευή.

Διαβάζουμε σήμερα στο ρεπορτάζ του Ελεύθερου τύπου: Τριήμερη διαβαθμισμένη άσκηση επί χάρτου για την εφαρμογή του νέου νόμου των διαδηλώσεων, που εξελίχθηκε στο Αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ., με την εικονική αναπαράσταση παράλληλων συγκεντρώσεων στο κέντρο της Αθήνας. Η άσκηση περιελάβανε και ακραία σενάρια παράλληλων εστιών ακραίας έντασης, σαν εκείνα που είχαν εξελιχθεί μετά τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, ή την εποχή των… Μνημονίων. Στα θετικά, έστω και σε μία εικονική διαχείριση διαδηλώσεων, το μοντέλο της «ανοιγοκλειόμενης στρόφιγγας» και η ολοκλήρωση της εκπαίδευσης των 30 διαμεσολαβητών-«ειρηνοποιών».

Υψηλόβαθμοι αξιωματικοί της Αστυνομίας σχεδίασαν όλα τα πιθανά σενάρια εξέλιξης συγκεντρώσεων, με αριθμητικά, γεωγραφικά και κοινωνικο-πολιτικά δεδομένα, δημιουργώντας αντίστοιχα εγχειρίδια ενεργειών κατά περίσταση και… αυτοσχεδιασμού για αναπάντεχες καταστάσεις. Προβληματικό στην αντιμετώπισή του ήταν το σενάριο μιας μεγάλης διαδήλωσης και πορείας, παράλληλα με διάσπαρτες μικρότερες, και εστίες έντασης σε κάποιες από αυτές.

Το κλιμάκιο περίπου 30 διαμεσολαβητών-«ειρηνοποιών» ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή του και είναι έτοιμο να επωμιστεί τις συνομιλίες και συνεννοήσεις με τους οργανωτές των διαδηλώσεων. «Αγκάθι» σε τέτοιου είδους συνεννοήσεις θα είναι οι απρόσμενες συγκεντρώσεις "αντιεξουσιαστών", όπως αναφέρουν αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ., αλλά και σε αυτές τις περιπτώσεις ο σχεδιασμός προβλέπει έντονη αστυνομική παρουσία, ακόμη και απαγόρευση της συγκέντρωσης, στην περίπτωση που γίνεται στο πλαίσιο αντισυγκέντρωσης, ή προκαλούνται επιθέσεις και καταστροφές.

Ο προβλέψεις και εκτιμήσεις για ένα «θερμό» φθινόπωρο σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο προκάλεσαν την προετοιμασία των αξιωματικών της ΕΛ.ΑΣ. για την εφαρμογή των διατάξεων του νέου νόμου για τις διαδηλώσεις-συναθροίσεις. Σχεδιάζουν οριοθετήσεις των συγκεντρώσεων ανάλογα με τον αριθμό των συγκεντρωμένων και των σημείων διεξαγωγής τους. 

Όπως αναφέρεται στα σχετικά ρεπορτάζ, στην άσκηση - πρόβα καταστολής συμμετέχουν όλοι οι συντελεστές του Αρχηγείου, όπως ΜΑΤ και ΥΜΕΤ αλλά και ο λεγόμενος «διαμεσολαβητής», προκειμένου να επιχειρηθεί η εφαρμογή στην πράξη του αντιδραστικού περιοριστικού μέτρου.

Φιλοξενούσαμε παλιότερα την τεκμηριωμένη άποψη δύο έγκριτων δικαστικών των Χριστόφορου Σεβαστίδη, ΔΝ Εφέτη, Προέδρου της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων και Ιωάννας Ξυλιά, Προέδρου Πρωτοδικών οι οποίοι τόνιζαν:

Η συνταγή είναι παλιά. Όταν το Κράτος θέλει να ενταφιάσει ένα συνταγματικό δικαίωμα δεν το κάνει ευθέως αφενός διότι εμποδίζεται από την δυσκίνητη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης, αφετέρου διότι προκαλεί ανεξέλεγκτες κοινωνικές αντιδράσεις. Έχει όμως άλλα όπλα περισσότερο αποτελεσματικά. Εκδίδει εκτελεστικούς νόμους του Συντάγματος, οι οποίοι περιορίζουν τόσο ασφυκτικά μια συνταγματική διάταξη ώστε απομένει το κουφάρι της αποστεωμένο και κενό από κάθε ουσία. Κατά μία περίεργη σύμπτωση τα συνταγματικά δικαιώματα, που μπαίνουν στην μέγγενη των εκτελεστικών νόμων είναι τα δικαιώματα συλλογικής δράσης. Είναι πλέον γνωστό ότι οι νόμοι που ρυθμίζουν την άσκηση του συνταγματικού δικαιώματος στην απεργία (άρθρο 23 παρ. 2 Σ) οδήγησαν στην σταδιακή απονέκρωσή του αφού το 90% των απεργιών κρίνονται παράνομες ή καταχρηστικές (βλ. Χρ. Σεβαστίδη, το δικαίωμα απεργίας και ο δικαστικός έλεγχος της άσκησής του, έκδ. 2015, σελ. 9 επ). Χαριστική βολή το άρθρο 211 του ν. 4512/2018, τις αρνητικές συνέπειες του οποίου έγκαιρα επισημάναμε.

… Από την εποχή της δικτατορίας ισχύει το ν.δ. 794/1971 ενώ καμία κυβέρνηση της μεταπολίτευσης δεν έφερε προς ψήφιση εκτελεστικό νόμο, αφήνοντας διευρυμένα τα όρια του δικαιώματος. Το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου αποπειράται μετά από 45 χρόνια δημοκρατίας να προβεί σε ρυθμίσεις- περιορισμούς, εισάγοντας αμφίβολης συνταγματικότητας νεωτερισμούς.

Το Σύνταγμα προβλέπει την απαγόρευση των υπαίθριων συναθροίσεων με αιτιολογημένη απόφαση της αστυνομικής αρχής, σε δύο περιπτώσεις (άρθρο 11 παρ. 2β’): σε γενικό επίπεδο αν εξαιτίας τους επίκειται σοβαρός κίνδυνος για την δημόσια ασφάλεια και σε ορισμένη περιοχή αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής. Στο ν.δ. 794/1971 προβλέπονταν η θέση του «διοργανωτή» της συνάθροισης ο οποίος είχε την υποχρέωση γνωστοποίησής της στην αστυνομική αρχή 48 ώρες πριν την πραγματοποίησή της. Η γνωστοποίηση περιελάμβανε τα ατομικά στοιχεία του διοργανωτή, την ημερομηνία και ώρα της συνάθροισης, τον ακριβή τόπο, το τέρμα και την διαδρομή καθώς και τον ειδικό σκοπό της. Το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου επαναφέρει το θεσμό του «οργανωτή» και την γνωστοποίηση της συνάθροισης, η οποία περιλαμβάνει τα ίδια στοιχεία που απαιτούσε και το νδ 794/1971 (άρθρο 3 παρ. 2 του ΣχΝ).

Η παράλειψη γνωστοποίησης κατά την κυρίαρχη άποψη δεν καθιστά την συνάθροιση παράνομη (Βαλάκου – Θεοδωρούδη, Το δικαίωμα της συναθροίσεως στη νομολογία, ΕΔΔΔΔ 1982, 50), η δε γνωστοποίηση στις αρχές εναπόκειται στην ευχέρεια του διοργανωτή (Μπακόπουλος, το δικαίωμα του συνέρχεσθαι στο ελληνικό, γαλλικό και αγγλικό δημόσιο δίκαιο, 1995, αντίθετα Κ. Χρυσόγονος, ανωτ, σελ. 491, που τη θεωρεί θεμιτή προληπτική διατύπωση). Το Σχέδιο Νόμου (άρθρο 9 περ. ε’) δίνει στις αστυνομικές αρχές το δικαίωμα διάλυσης της υπαίθριας συνάθροισης, που βρίσκεται σε εξέλιξη, εάν πραγματοποιείται χωρίς να έχει γίνει γνωστοποίηση. Πρόκειται ξεκάθαρα για διάταξη αντισυνταγματική, αφού ορθά επισημαίνεται ότι «το δικαίωμα στη συνάθροιση δεν υπόκειται σε καθεστώς άδειας, αναγγελίας ή προληπτικού ελέγχου από τις αστυνομικές αρχές όπως γινόταν σε ανώμαλες περιόδους παλαιότερα (Σπυρόπουλος/ Κοντιάδης/ Ανθόπουλος/Γεραπετρίτης, (Τσιφτσόγλου), ΕρμΣυντ (2017) άρθ. 11 αρ. 12). Θυμίζουμε ότι όμοια πρόβλεψη υπήρχε και στο ν.δ. 794/1971 (άρθρο 7 παρ. 1β’), περίπτωση που θεωρήθηκε καταργημένη σύμφωνα με το άρθρο 111 παρ. 1 του Συντάγματος (έτσι Κ. Χρυσόγονος, ανωτ, σελ. 492).

… Το χουντικό νδ 794/1971 αφορούσε μόνο τις οργανωμένες εκ των προτέρων δημόσιες συναθροίσεις και απαγόρευε τις αυθόρμητες, που προκύπτουν ως άμεση απάντηση σε κάποιο επίκαιρο γεγονός. Η θεωρία του συνταγματικού δικαίου θεωρούσε μέχρι σήμερα ότι οι αυθόρμητες συναθροίσεις απολαμβάνουν της ίδιας συνταγματικής προστασίας με τις διοργανωμένες και ότι η απαγόρευσή τους δεν είναι συνταγματικά επιτρεπτή παρά μόνο εάν ανακύπτουν οι κίνδυνοι του άρθρου 11 παρ 2β Σ.

… Η ενδεικτική απαρίθμηση των λόγων που μπορούν να οδηγήσουν σε απαγόρευση ή επιβολή περιορισμών αφήνει ευρύτατο περιθώριο διακριτικής ευχέρειας στις αστυνομικές αρχές χωρίς μάλιστα να είναι εκ των προτέρων γνωστά τα κριτήρια που θα οδηγήσουν σε απαγόρευση ή περιορισμούς.

… Η αιτιολογική έκθεση του σχεδίου νόμου, επί της αρχής, φέρεται να επιδιώκει την διασφάλιση του δικαιώματος του συνέρχεσθαι «εντός ενός θεσμικού πλαισίου λογικής». Παραβλέπεται προφανώς ότι η εξισορροπητική λογική και στάθμιση των αντικρουόμενων κοινωνικών συμφερόντων ανήκει προνομιακά στον συνταγματικό νομοθέτη και αποτυπώνει τους πολιτικούς και κοινωνικούς συσχετισμούς μιας ορισμένης περιόδου. Ο επαναπροσδιορισμός του πλαισίου της λογικής από τον ύστερο κοινό νομοθέτη μόνο ως θεσμική αναίδεια μπορεί να εκληφθεί.

Όπως αναφέρει και το ρεπορτάζ " οι προβλέψεις και εκτιμήσεις για ένα «θερμό» φθινόπωρο σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο προκάλεσαν την προετοιμασία των αξιωματικών της ΕΛ.ΑΣ. για την εφαρμογή των διατάξεων του νέου νόμου για τις διαδηλώσεις-συναθροίσεις. 

Ο στόχος είναι καθαρός. Οι δυνάμεις καταστολής παίρνουν θέσεις μάχης χωρίς τους όποιους περιορισμούς του παρελθόντος. Ο λαός στο στόχαστρο αν αποκτήσει συνείδηση της δύναμης του θα στείλει νόμους, σχέδια και δυνάμεις καταστολής από εκεί που ήρθαν. Υποψιαζόμαστε ότι έτσι θα γίνει…

 

Επιμέλεια: Νίκος Πυλιώτης/eforipediada