Σαν σήμερα 3 Μαΐου

1837

Ιδρύεται το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι η πρώτη ανώτατη σχολή σ’ όλη την ανατολική Μεσόγειο.

1892

Διεξάγονται εκλογές στην Ελλάδα. Το κόμμα του Χαρίλαου Τρικούπη πήρε τις 160 από τις 207 έδρες της Βουλής και η αντιπολίτευση (Δηλιγιάννης, Ράλλης, Κωνσταντόπουλος) μόλις 47.

1931

Μαζικό αγροτικό συλλαλητήριο στα Γρεβενά, με κύρια συνθήματα «Πεινάμε», «Θέλουμε ψωμί», «Μας πεθάνατε στους φόρους», κ.α. Τμήματα της έφιππης χωροφυλακής επιτίθενται και ξυλοκοπούν άγρια πολλούς διαδηλωτές.

1932

Ο διαβόητος γκάνγκστερ Αλ Καπόνε, η έφεση του οποίου στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ απορρίφθηκε, οδηγείται στις φυλακές της Ατλάντας.

1933

Αποφασίζεται η συγκέντρωση όλων των κομουνιστών στις φυλακές της Ακροναυπλίας.

1941

Οι Βούλγαροι συστήνουν τη «Διοίκηση του Αιγαίου» στα κατακτηθέντα ελληνικά εδάφη, με πρωτεύουσα την Ξάνθη.

1944

Τμήματα του 15ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ σε συνεργασία με Αλβανούς παρτιζάνους αποκρούουν ύστερα από 7ήμερο σκληρό αγώνα 2.500 χιτλερικούς στον τομέα Καλαμά – Φιλιάτες, προξενώντας τους πολλές απώλειες.

1947

Η Ιαπωνία συντάσσει νέο Σύνταγμα, το οποίο επιτρέπει στις γυναίκες να ψηφίσουν για πρώτη φορά.

1966

Ιδρύεται στο ΓΕΣ (Γενικό Επιτελείο Στρατού) το 7ο Επιτελικό Γραφείο, στο οποίο, όπως ανακοινώνεται, ανατίθεται ο τομέας ψυχολογικών επιχειρήσεων, προπαγάνδας και πολιτικής διαφωτίσεως.

Διευθυντής του Γραφείου τοποθετείται ο αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Παπαδόπουλος (γραμματέας της επιτροπής του «Σχεδίου Περικλής» και κατοπινός δικτάτορας).

1968

Φοιτητική συγκέντρωση στη Σορβόννη ενάντια στις φασιστικές προκλήσεις και την αστυνομική καταπίεση. Εισβολή της αστυνομίας στο ιστορικό πανεπιστήμιο του Παρισιού και συλλήψεις διαδηλωτών. Είναι η πρώτη εκδήλωση του «Γαλλικού Μάη».

Σύντομα στις κινητοποιήσεις μπαίνει και η εργατική τάξη, η οποία δίνει μαζικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά στις συγκεντρώσεις-διαδηλώσεις. Συνολικά το Μάη του ’68 η συμμετοχή στις εργατικές διαδηλώσεις του Παρισιού έφτασε περίπου τα 2 έως 2,5 εκατομμύρια άτομα. Σε όλη τη χώρα απήργησαν περίπου δέκα εκατομμύρια εργάτες, απονεκρώνοντας για μέρες τα πάντα. Αυτό ήταν το καθοριστικό και χαρακτηριστικό στοιχείο του πραγματικού εργατικού Μάη του 1968 στη Γαλλία.

Στις 29 Μάη σχηματισμοί τεθωρακισμένων έκαναν την εμφάνισή τους σε διάφορα προάστια του Παρισιού. Με την προκήρυξη των εκλογών, σύμφωνα με τη νομοθεσία απαγορεύτηκαν οι συγκεντρώσεις. Στις εκλογές, στις 23 και 30 Ιουνίου, οι Γκολικοί μαζί με τους συνεργαζόμενούς τους συγκέντρωσαν περισσότερες έδρες από κάθε άλλη φορά: 358 επί συνόλου 485.

Οι αυξήσεις που κατάκτησαν οι εργαζόμενοι δόθηκαν άμεσα και ήταν σημαντικές σε σύγκριση με τα συνηθισμένα δεδομένα. Σε ορισμένους τομείς (ενέργεια) έφταναν έως και 19%. Λαμβάνοντας υπόψη τις διαστάσεις της γενικής απεργίας, τη σύγκρουση και τα όριά της, έχει σημασία να εκτιμήσουμε ότι τα αιτήματα που ικανοποιήθηκαν, ήταν αντικειμενικά οι αναγκαίες υποχωρήσεις από την αστική τάξη για να αποφύγει τα χειρότερα. Οι αυξήσεις αυτές πολύ γρήγορα εξανεμίστηκαν, αφού μέσα στο 1969, όπως και στα επόμενα χρόνια, υιοθετήθηκαν νέα μέτρα λιτότητας, περιστολής των δαπανών σε υγεία, παιδεία, κοινωνική πρόνοια και αυξήθηκε η φορολογία.

2014

Ξημερώνει η μέρα με ένα από τα στυγνότερα εγκλήματα στην ιστορία της δράσης των σύγχρονων νεοναζί:

Η πυρπόληση του Κτηρίου των Συνδικάτων στην Οδησσό της Ουκρανίας από μέλη του «Δεξιού Τομέα» και άλλων παραστρατιωτικών νεοναζιστικών ομάδων, που οδήγησε στον θάνατο τουλάχιστον 48 ανθρώπων και στον τραυματισμό πολλών δεκάδων άλλων.

Ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων ενδέχεται μέχρι και σήμερα να είναι σημαντικά μεγαλύτερος, αφού 45 άτομα ακόμη θεωρούνται ως αγνοούμενοι, την ίδια στιγμή που 20 από τα πτώματα που ανευρέθηκαν μέσα στο Κτήριο των Συνδικάτων στάθηκε αδύνατο να αναγνωριστούν, αφού είχαν κυριολεκτικά καρβουνιαστεί.

Τα τραγικά συμβάντα στην Οδησσό δεν μπορούν, παρά να ιδωθούν μέσα από το πρίσμα των γεγονότων που ξεκίνησαν συνολικά στην Ουκρανία σε πρώιμη μορφή από τον Σεπτέμβριο του 2013, ενισχύθηκαν από τον Νοέμβριο του ίδιου έτους και άλλαξαν την μέχρι τότε εικόνα αυτού του κράτους από τις 22 Φεβρουαρίου 2014, με την επικράτηση του πραξικοπήματος της νεοφιλελεύθερης και νεοναζιστικής (μέχρι τότε) αντιπολίτευσης

Γεννήσεις

1469

Γεννήθηκε ο πολιτικός στοχαστής από τη Φλωρεντία, Νικολό Μακιαβέλι

Ο Μαρξ χαρακτήρισε τον Μακιαβέλι ως έναν από εκείνους τους πολιτικούς διανοητές που «άρχισαν να βλέπουν το κράτος με ανθρώπινο μάτι, και να συνάγουν τους φυσικούς νόμους του με τη λογική και την εμπειρία και όχι με τη θεολογία».

Ο Μακιαβέλι δέχτηκε τη σκληρή επίθεση της Εκκλησίας, η οποία συμπεριέλαβε τα έργα του στο Πίνακα Απαγορευμένων Βιβλίων.

1887

Γεννήθηκε η μεγάλη Ελληνίδα ηθοποιός, Μαρίκα Κοτοπούλη

Η Μαρίκα Κοτοπούλη, το ιερό τέρας του θεάτρου, γεννήθηκε κυριολεκτικά πάνω στη σκηνή και για τη σκηνή στα 1887.

Οι γονείς της Ελένη και Δημήτριος Κοτοπούλης είχαν έναν από τους σημαντικότερους θιάσους («Πρόοδο) στα τέλη του 18ου αιώνα.

Την Ελένη Κοτοπούλη την έπιασαν οι πόνοι την ώρα της παράστασης πάνω στη σκηνή.

Μια μικροκαμωμένη γυναίκα, με ταλέντο τόσο σπάνια φωνή κυριάρχησε στη θεατρική σκηνή όπου είχε αδιάλειπτη παρουσία για 50 χρόνια. Είναι ταυτισμένη με ένα σημαντικό κομμάτι της θεατρικής μας ιστορίας. Αυτή μαζί με την Κυβέλη ανέβασαν το πολιτιστικό επίπεδο του τόπου.

Ξεκίνησε στα 15 της όταν και έγινε δεκτή στο Βασιλικό Θέατρο. Στα 1905 -σε ηλικία μόλις 18 ετών- η Μαρίκα Κοτοπούλη πρωταγωνίστησε, ως Ηλέκτρα, στην Ορέστεια του Αισχύλου, σε μια παράσταση που δόθηκε στην Αλεξάνδρεια. Ανάμεσα στους θεατές ήταν ο Ίων Δραγούμης και ο Κωνσταντίνος Καβάφης.

Τρία χρόνια αργότερα ο Ίων Δραγούμης και η Μαρίκα Κοτοπούλη θα γνωριστούν και θα ερωτευτούν παράφορα. Μετά τη δολοφονία του Ιωνα Δραγούμη, παντρεύτηκε τον Γιώργο Χέλμη.

Στα 21 της είναι πλέον θιασάρχης και καθορίζει πλέον μόνη της το ρεπερτόριο. Πρωταγωνίστησε σε ποικίλα είδη του θεατρικού λόγου (τραγωδία, κομεντί, ψυχολογικό δράμα κλπ.)

Ιχνογραφώντας το πορτρέτο της Μαρίκας Κοτοπούλη γράφει ο Μιλτιάδης Μαλακάσης (στο περιοδικό ΕΣΤΙΑ, 1/1/1940):

Ο τόνος της φωνής της μου άρεσε πάντα, όσο και το μέτρο της στις κινήσεις. Σπάνια, νομίζω, ξεχνιέται κι αυτό ποτέ σε έργα δραματικά και τραγικών υποθέσεων. Σε αυτά το δίκαιο μέτρο έμπαινε αδιατάρακτο και αν κάποτε ξέφευγε, ευσταθούσε υπέρ αυτής. Αλλωστε η τραγωδία και το δράμα ήτανε και είναι το αναμφισβήτητο φόρτε της. Διασκεδάζει κανείς, βέβαια, μαζί της και σε ελαφρά έργα τέχνης, γιατί μια μεγάλη αρτίστα, είναι παντού και πάντα εξαιρετική, αλλά εδώ είναι που, όπως είπα παραπάνου, ξεχνιέται κάποτε (…)

Αν διαβάσει κανείς μερικά του Ντιντερό και του Αριστοτέλη περί θεάτρου, περί ηθοποιΐας και μημητικής, θα δει πως τόσο στη μία, όσο και στην άλλη, η Κοτοπούλη παίρνεται σα μοντέλο πρωθύστερο, να πούμε έτσι, και από τις δύο. Τόσο είναι η Κοτοπούλη ο τύπος της μεγάλης γυναίκας του θεάτρου. Ο ένας μας λέει, ανάμεσα στα άλλα, πως ο ηθοποιός δεν αρκεί να καταλαβαίνει το ρόλο του, πρέπει και να τον αισθάνεται, κι ο Αριστοτέλης πως κάθε κίνηση αρκεί να είναι καλά εκτελεσμένη, για να χρειάζεται απόλυτα.

Η τελευταία Παράσταση της Μαρίκας Κοτοπούλη ήταν το 1952.

Δύο χρόνια αργότερα στις 11 Σεπτεμβρίου 1954 πέθανε.

Από το πέρασμά της δεν έχουμε τίποτε άλο παρά μόνο φωτογραφίες.

Τελευταία έγινε γνωστό ένα μονόλεπτο απόσπασμα με τη φωνή της μεγάλης κυρίας του θεάτρου.

Η Κοτοπούλη ήταν ένας τύπος λαϊκός κι ας σύχναζε στο παλάτι. Η αντίληψή της για το παλάτι ήταν ιερή. Δεν ήθελε να συζητήσει την παράδοση ενός θεσμού που σέβονταν πολλά σημαντικά κράτη. Ήταν παραδεκτή απ’ όλους για την τέχνη της και την βαθύτητά της. Άσχετο αν δήλωνε βασιλικιά. Έκανε παρέα μ’ όλο τον κόσμο ασχέτως κομμάτων. Όταν ο ηθοποιός Γιώργος Παππάς αναζητήθηκε σ’ εκείνη από τους χίτες, η Κοτοπούλη είπε: «Δεν ξέρω πού κρύβεται, αλλά κι αν ήξερα δε θα σας έλεγα. Δε θα καταδιώξω ποτέ καταδιωκομένους». Τους αριστερούς ηθοποιούς πάντοτε προστάτεψε και βοήθησε στα κυνηγητά τους από χίτες και Γερμανούς. Τηλεφωνούσε εδώ κι εκεί για να τους ελευθερώνει μετά τις συλλήψεις τους. «Είναι απαραίτητοι στο θέατρο», έλεγε. Έτσι καμουφλάριζε την ανθρωπιά της, με τη δικαιολογία του θεάτρου.

1934

Γεννήθηκε ο Ελληνογάλλος τραγουδοποιός, τραγουδιστής και συνθέτης Ζωρζ Μουστακί (Georges Moustaki, πέθανε στη Νίκαια 23 Μαΐου 2013) , που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, από έλληνες Σεφαραδίτες Εβραίους από την Κέρκυρα (το αρχικό του όνομα ήταν Giuseppe Mustacchi).

Θάνατοι

1481

Πέθανε ο Οθωμανός σουλτάνος, Μωάμεθ Β’, ο Πορθητής της Κωνσταντινούπολης το 1453.

1890

Πεθαίνει στις φυλακές της Χαλκίδας ο βουλευτής, πρώην αντεισαγγελέας εφετών, Ρόκκος Χοϊδάς, ο οποίος είχε αρνηθεί να υποβάλει αίτηση χάριτος μετά από την καταδίκη του σε τριετή φυλάκιση για άρθρο που δημοσίευσε στην εφημερίδα «Ραμπαγάς» και θεωρήθηκε προσβλητικό για τη βασιλική οικογένεια. Διακήρυττε ότι η εθνική κυριαρχία και ο νόμος είναι πάνω από τον βασιλιά. Ο Χοϊδάς είχε στηρίξει οργανώσεις όπως ο «Δημοκρατικός Σύλλογος» Πατρών και ο «Σοσιαλιστικός Σύνδεσμος» του Σταύρου Καλλέργη.

2011

Έφυγε από την ζωή, ο καλός άνθρωπος του ελληνικού σινεμά, ο Θανάσης Βέγγος.

Πέρασε στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου, του θεάτρου, του λαϊκού πολιτισμού ευρύτερα, αλλά και των αγώνων του λαού μας. Υπήρξε αγωνιστής από νεαρή ηλικία και η ζωή του σημαδεύτηκε από τη διετή κράτησή του στη Μακρόνησο. Αυτό το ξερονήσι τον διαπαιδαγώγησε να έχει μία στάση ανυπακοής, διεκδικητική και ανθρώπινη.

Γεννήθηκε στις 29 Μαΐου του 1927 στο Νέο Φάληρο: ένας από τους πιο αγαπητούς ηθοποιούς – για όσους τον χάρηκαν στο θέατρο, στο κινηματογράφο και στην τηλεόραση – και αγαπητός από όσους τον γνώρισαν.

Αυθεντικά λαϊκός άνθρωπος, αγωνίστηκε, έζησε, βιοπάλεψε και δημιούργησε σαν γνήσιο τέκνο του λαού. Και πάντα με μοναδική σεμνότητα, συνέπεια, αξιοπρέπεια, καλοσύνη κι ανθρωπιά. Η έπαρση και το «σταριλίκι» ήταν ξένα για εκείνον, παρά το – εκ φύσεως – τεράστιο, σπάνιο, πολύπλευρο δημιουργικό και ερμηνευτικό ταλέντο του.

Μοναχοπαίδι ο Θανάσης. Ο πατέρας του, εργάτης στην Εταιρεία Ηλεκτρισμού στον Πειραιά, αλλά και μαχητής του ΕΛΑΣ Πειραιά, απολύθηκε από την εταιρεία λόγω της συμμετοχής του στη Μάχη της Ηλεκτρικής. Η απόλυση του πατέρα του ανάγκασε τον Θανάση Βέγγο να βγει στη βιοπάλη. Δούλεψε στην επεξεργασία δερμάτων και έκανε μικροθελήματα στη γειτονιά του. ΕΠΟΝίτης στα χρόνια της Κατοχής, ο Θανάσης Βέγγος υπηρέτησε τη θητεία του ως κρατούμενος στο Κολαστήριο της Μακρονήσου, όπου παρέμεινε μέχρι το 1951.

Εκεί γνώρισε και τον άνθρωπο που έμελλε να αλλάξει τη ζωή του, τον Νίκο Κούνδουρο.

Το 1954 έκανε την πρώτη του εμφάνιση στον κινηματογράφο, στην ταινία του σκηνοθέτη «Μαγική Πόλις» και για τα επόμενα πέντε χρόνια έπαιξε μικρούς ρόλους σε ταινίες που άφησαν εποχή, δείχνοντας το μεγάλο και έμφυτο ταλέντο του.

Ο Θανάσης Βέγγος δεν σπούδασε υποκριτική. Το 1959 πήρε άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ηθοποιού, όχι από Σχολή, αλλά ως εξαιρετικό ταλέντο, με εξετάσεις σε ειδική επιτροπή.

Την ίδια χρονιά έκανε και το θεατρικό του ντεμπούτο, στην επιθεώρηση «Ομόνοια πλατς πλουτς», δίπλα στους Νίκο Ρίζο και Γιάννη Γκιωνάκη.

Έτσι άρχισε μια ιδιαίτερα ζηλευτή καριέρα με συμμετοχή ή πρωταγωνιστικό ρόλο σε πάρα πολλές κινηματογραφικές ταινίες.

Μπορεί να ταυτίστηκε με την εικόνα του… αεικίνητου ανθρώπου και να έγινε ατάκα «τρέχω σαν τον Βέγγο»), όμως ο Θανάσης Βέγγος ήταν ένας ηθοποιός που μπορούσε να σε κάνει να κλάψεις, να γελάσεις, και να συγκινηθείς με μόνο μια του λέξη.

Πηγή: alt.gr, el.wikipedia.org