Χρονολόγιο - 1917-1920: Από την αστικοδημοκρατική Επανάσταση μέχρι τη λήξη της επέμβασης της Αντατ στη Σοβιετική Ρωσία


1917

12/3 (27/2): Αστικοδημοκρατική Επανάσταση στη Ρωσία. Γκρέμισμα του τσαρισμού.

Πρώτη συνεδρίαση των σοβιέτ των αντιπροσώπων των εργατών και των στρατιωτών στην Πετρούπολη.

Το ρωσικό προλεταριάτο πρωτοστατεί στην επανάσταση και την καθοδηγεί. Τις θέσεις όμως των βουλευτών στα Σοβιέτ καταλαμβάνουν κυρίως μενσεβίκοι και εσσέροι - ανάμεσα σε άλλους λόγους και επειδή οι σημαντικότεροι ηγέτες των μπολσεβίκων ήταν εξόριστοι (Λένιν) ή φυλακισμένοι (Στάλιν).

15(2)/3: Σχηματισμός της Προσωρινής Κυβέρνησης στη Ρωσία.

Επρόκειτο για μια κυβέρνηση αστική, που περιλάμβανε στις τάξεις της πολλούς εκπροσώπους του παλιού φεουδαρχικού καθεστώτος, καθώς και μεγάλους κεφαλαιοκράτες. Η κυβέρνηση αυτή είχε την αμέριστη υποστήριξη των μενσεβίκων και εσσέρων και έγινε αποδεκτή από τα Σοβιέτ, παρά τις διαμαρτυρίες των μπολσεβίκων. Ετσι, σχηματίστηκε στη Ρωσία μια ιδιότυπη δυαρχία: Από τη μια, η αστική κυβέρνηση που αρκούνταν σε ορισμένες αστικοδημοκρατικού χαρακτήρα μεταρρυθμίσεις και, από την άλλη, το εξεγερμένο προλεταριάτο και η φτωχή αγροτιά, που εκφράζονταν μέσα από τα Σοβιέτ και που έθεταν αιτήματα σοσιαλιστικού χαρακτήρα.

16(3)/4: Επιστροφή του Λένιν στην Πετρούπολη από το εξωτερικό, όπου ήταν εξόριστος.

17(4)/4: Ο Λένιν δημοσιεύει τις "Θέσεις του Απρίλη" ("Τα καθήκοντα του προλεταριάτου στην τωρινή επανάσταση"). Το συγκεκριμένο κείμενο ήρθε να καθοδηγήσει το ρωσικό προλεταριάτο στην κρίσιμη στιγμή της επικείμενης σύγκρουσης με την Προσωρινή Κυβέρνηση και καθώς γενικευόταν όλο και περισσότερο η δυσαρέσκεια του λαού για τη συνέχιση του πολέμου. Πρόκειται για ένα πραγματικό μανιφέστο κήρυξης της σοσιαλιστικής επανάστασης και της πορείας του κόμματος των μπολσεβίκων.

7-12/5 (24-29/4): Η 7η Πανρωσική Συνδιάσκεψη του ΡΣΔΕΚ(μπ.) στην Πετρούπολη. Στη διάρκεια των εργασιών της εγκρίθηκαν οι προτάσεις του Λένιν, όπως διατυπώθηκαν στις "Θέσεις του Απρίλη", καθώς και η εισήγηση του Στάλιν, για το εθνικό ζήτημα: Σύμφωνα με αυτήν, το μπολσεβίκικο κόμμα όφειλε να υπερασπιστεί το δικαίωμα των εθνών για αυτοδιάθεση, που θα έφτανε μέχρι τον αποχωρισμό τους από τη Ρωσία και το σχηματισμό ανεξάρτητων κρατών.

16(3)/6: Το πρώτο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ των αντιπροσώπων των εργατών και των στρατιωτών. Σε αυτό, εκδηλώθηκε ανοιχτά η σύγκρουση ανάμεσα στους μπολσεβίκους και τα υπόλοιπα κόμματα, που προσπαθούσαν να αποδείξουν ότι έπρεπε να συνεχιστεί η συμμαχία με την αστική τάξη. Ο Λένιν ανέπτυξε τη θέση για μετατροπή της αστικής επανάστασης σε σοσιαλιστική. Ωστόσο, την πλειοψηφία στην ΚΕΚ κέρδισαν οι αντιπρόσωποι των μενσεβίκων και εσσέρων, γεγονός που επέτεινε τη διάσταση ανάμεσα στα Σοβιέτ και τον εξεγερμένο λαό.

16-17(3-4)/7: Μαζικές διαδηλώσεις στην Πετρούπολη, με σύνθημα: "Ολη η εξουσία στα Σοβιέτ!".

8/8-16/8(26/7-3/8): Το 6ο Συνέδριο του ΡΣΔΕΚ(μπ.) στην Πετρούπολη. Στις εργασίες του, τίθεται ως στόχος του Κόμματος η προετοιμασία της ένοπλης εξέγερσης, της σοσιαλιστικής επανάστασης. Τονίζεται η αναγκαιότητα της συμμαχίας του προλεταριάτου με τη φτωχή αγροτιά, για την πραγμάτωση του στόχου αυτού. Τέλος, ορίζεται ως αρχή συγκρότησης των κομματικών οργανώσεων και λειτουργίας του Κόμματος, ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός.

7-12/9(25-30/8): Πραξικόπημα του Κορνίλοφ. Ο αντεπαναστάτης στρατηγός, σε συνεργασία με τον εσέρο πολιτικό Κερένσκι, απεργάζονταν τη διάλυση των Σοβιέτ και προετοίμαζαν ισχυρό χτύπημα κατά των μπολσεβίκων, δυναμώνοντας την τρομοκρατία. Ο Κερένσκι, φοβούμενος για τη δική του θέση, διαχώρισε σύντομα τη θέση του. Η αποφασιστικότητα και εγρήγορση του κόμματος των μπολσεβίκων απέτρεψε τελικά την επιτυχία του αντεπαναστατικού κινήματος.

23 και 29/10(10 και 16/10): Αποφάσεις της ΚΕ του κόμματος των μπολσεβίκων για την προετοιμασία της ένοπλης εξέγερσης στη Ρωσία. Πρόκειται για την ιστορική συνεδρίαση που αποφάσισε την άμεση εξέγερση.

Η ΚΕ έκρινε ότι ήδη το Κόμμα είχε κατακτήσει την αμέριστη εμπιστοσύνη της εργατικής τάξης, αλλά και της φτωχής αγροτιάς (που, ήδη, προχωρούσε στην αυτόβουλη καλλιέργεια εξαρτημένων από φέουδα εδαφών, πράγμα που είχε προκαλέσει την οργή της Προσωρινής κυβέρνησης).

7/11(25/10): Η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση. Νίκη της ένοπλης εξέγερσης στην Πετρούπολη και ανατροπή της αστικής προσωρινής κυβέρνησης. Με την κατάληψη των Χειμερινών Ανακτόρων, των σιδηροδρομικών σταθμών, των ταχυδρομείων, του τηλεγραφείου, των υπουργείων, της κρατικής τράπεζας, με την καθαίρεση της προσωρινής κυβέρνησης και του πρωθυπουργού Κερένσκι, η εξουσία περνά στα Σοβιέτ.

7-8/11(25-26/10): Το δεύτερο πανρωσικό συνέδριο των Σοβιέτ. Ανακήρυξη της Σοβιετικής εξουσίας. Σχηματισμός της Σοβιετικής κυβέρνησης (Συμβούλιο των επιτρόπων του λαού), αποτελούμενης μόνο από μπολσεβίκους, με πρόεδρο τον Β.Ι.Λένιν. Το συνέδριο απηύθυνε έκκληση για ειρήνη στους λαούς και στις κυβερνήσεις των εμπολέμων χωρών, καθώς και στους εργάτες της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας. Κατάργησε τη φεουδαρχικού τύπου γαιοκτησία χωρίς καμμία αποζημίωση, καθώς και το δικαίωμα ατομικής ιδοκτησίας στη γη και την αντικατέστησε με την παλλαϊκή κρατική ιδιοκτησία. Η φεουδαρχική γη και τα μοναστηριακά εδάφη παραχωρήθηκαν στους αγρότες δωρεάν. Πέρασαν στην ιδιοκτησία του κράτους ο ορυκτός πλούτος, τα δάση και τα νερά.

7-15/11(25/10-2/11): Ενοπλη εξέγερση στη Μόσχα. Εγκαθιδρύεται η σοβιετική εξουσία.

9-14/11(27/10-1/9): Εκδήλωση και συντριβή του αντεπαναστατικού κινήματος των Κερένσκι - Κρασνόφ.

15(2)11: Το Συμβούλιο των Επιτρόπων του λαού (ΣΕΛ) εγκρίνει τη διακήρυξη των δικαιωμάτων των λαών της Ρωσίας, σύμφωνα με το οποίο, η ελεύθερη ανάπτυξη των λαών της Ρωσίας και η πλήρης ισοτιμία δικαιωμάτων αποτελούν νόμο.

23(10)/11: Διάταγμα της Πανρωσικής Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής (ΠΚΕΕ) για την κατάργηση του φεουδαρχικού θεσμού των καστών και της διαβάθμισης των πολιτών.

27(14)/11: Η ΠΚΕΕ και το Συμβούλιο των Επιτρόπων του λαού ψηφίζουν το νόμο για τον έλεγχο των εργατών στα εργοστάσια.

30(17)/11: Διάταγμα του Συμβουλίου των Επιτρόπων του λαού για την εθνικοποίηση του εργοστασίου της εταιρείας "Λικίνσκαγια Μανουφακτούρα" (πρώτη πράξη εθνικοποίησης ιδιωτικών επιχειρήσεων).

15(2)/12: Διάταγμα της ΠΚΕΕ και του Συμβουλίου των Επιτρόπων του λαού για την ίδρυση του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Οικονομίας (ΑΣΕΟ).

20(7)/12: Απόφαση του Συμβουλίου των Επιτρόπων του λαού για την οργάνωση Πανρωσικής Εκτακτης Επιτροπής, για την πάλη εναντίον της αντεπανάστασης και των σαμποτάζ.

23(10)/12: Αγγλογαλλική συμφωνία για τις "σφαίρες δράσης" στη Ρωσία.

24-25(11-12)/12: Το πρώτο πανουκρανικό συνέδριο των Σοβιέτ στο Χάρκοβο. Η Ουκρανία ανακηρύσσεται Σοβιετική Δημοκρατία.

27(14)/12: Διάταγμα της ΠΚΕΕ για την εθνικοποίηση των τραπεζών.

31(18)/12: Η σοβιετική κυβέρνηση της Ρωσίας αναγνωρίζει την ανεξαρτησία της Φινλανδίας.

1918

25(12)/1: Το τρίτο πανρωσικό συνέδριο των Σοβιέτ επικυρώνει τη διακήρυξη των δικαιωμάτων του εργαζόμενου και καταπιεζόμενου λαού.

28(15)/1: Διάταγμα του Συμβουλίου των Επιτρόπων του λαού για την οργάνωση του εργατοαγροτικού Κόκκινου Στρατού.

2/2(20/1): Διάταγμα του Συμβουλίου των Επιτρόπων του λαού για το χωρισμό της εκκλησίας από το κράτος και του σχολείου από την εκκλησία.

2/2(21/1): Διάταγμα της ΠΚΕΕ για διαγραφή των κρατικών δανείων.

Επρόκειτο για τα δάνεια που είχαν συνάψει από το εξωτερικό, με ληστρικούς όρους, οι τσαρικές κυβερνήσεις.

9/2(27/1): Διάταγμα της ΠΚΕΕ για την κοινωνικοποίηση της γης.

11/2(29/1): Συντρίβεται η αντεπαναστατική εξέγερση του στρατηγού Καλέντιν στον Ντον.

18(5)/2: Αρχίζει η επίθεση των γερμανικών στρατευμάτων εναντίον της Σοβιετικής Ρωσίας, ενώ η σοβιετική κυβέρνηση διεξάγει συνομιλίες με τους γερμανούς στο Μπρεστ -Λιτόφσκ.

3/3: Υπογράφεται στο Μπρεστ-Λιτόφσκ η συνθήκη ειρήνης ανάμεσα στη Σοβιετική Ρωσία και τις Κεντρικές Δυνάμεις. Η συνθήκη αυτή ήταν απόλυτη συνέπεια της φιλειρηνικής στάσης της επανάστασης και της εκτίμησης των μπολσεβίκων για τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα του πολέμου. Είχαν προηγηθεί διακοινώσεις της σοβιετικής κυβέρνησης προς τις κυβερνήσεις των χωρών της Αντάντ, με σκοπό τον τερματισμό του πολέμου, καθώς και αλλεπάλληλες συνομιλίες με τη Γερμανία. Στόχος της σοβιετικής εξουσίας ήταν η απαλλαγή της χώρας από τα δεινά του πολέμου, ώστε να προχωρήσει απερίσπαστη στην οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας.

Η συνθήκη του Μπρεστ - Λιτόφσκ περιλάμβανε βαρείς όρους για τη Σοβιετική Ρωσία: η Λεττονία, η Εσθονία, η Πολωνία, τμήμα της Ουκρανίας (ως κράτος υποτελές) πέρασαν στη Γερμανία, ενώ η Σοβιετική Ρωσία αναγκάστηκε να πληρώσει αποζημίωση.

Ωστόσο, η υπογραφή της συνθήκης βοήθησε στη σταθεροποίηση της σοβιετικής εξουσίας και της οικονομίας της χώρας.

6-8/3: Το 7ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος (μπολσεβίκων) της Ρωσίας. Το κόμμα μετονομάστηκε έτσι σε αυτό ακριβώς το Συνέδριο.

9/3: Αγγλικά στρατεύματα αποβιβάζονται στο Μουρμάνσκ. Αρχίζει η ανοιχτή στρατιωτική επέμβαση της Αντάντ στη Ρωσία. Οι λόγοι της επέμβασης των δυνάμεων της Αντάντ στη Σοβιετική Ρωσία, θα μπορούσαν να κωδικοποιηθούν ως εξής:

- Η Αντάντ φοβόταν ότι η Γερμανία θα μπορούσε να ρίξει νέα στρατεύματα στο δυτικό μέτωπο, μετά την υπογραφή της συνθήκης του Μπρεστ - Λιτόφσκ.

- Η Αντάντ φοβόταν ότι θα μπορούσαν να εξαπλωθούν οι σοσιαλιστικές ιδέες σε ολόκληρο τον κόσμο, μετά τις επιτυχίες της σοβιετικής κυβέρνησης.

- Τέλος, φοβόταν την ενδυνάμωση των φιλειρηνικών τάσεων σε όλες τις χώρες του κόσμου.

Παράλληλα όμως, με την επέμβαση των δυνάμεων της Αντάντ, ξεκινά στη Ρωσία και ο εμφύλιος πόλεμος, ανάμεσα στις αντεπαναστατικές δυνάμεις και τις δυνάμεις της επανάστασης.

5/4: Απόβαση ιαπωνικών και αγγλικών επεμβατικών στρατευμάτων στο Βλαδιβοστόκ.

22/4: Διάταγμα του Συμβουλίου των επιτρόπων του λαού για την εθνικοποίηση του εξωτερικού εμπορίου.

29/5: Η ΠΚΕΕ αποφασίζει να περάσουν στη γενική επιστράτευση οι εργάτες και οι φτωχότεροι αγρότες, για να υπηρετήσουν στον Κόκκινο Στρατό. Το διάταγμα αποσκοπούσε στο να ενταθεί ο ταξικός χαρακτήρας του Κόκκινου στρατού, που θα επανδρωνόταν και θα στελεχωνόταν από ανθρώπους που θα είχαν τη βούληση και το ταξικό συμφέρον να υπερασπιστούν τη "σοβιετική πατρίδα".

11/6: Διάταγμα της ΠΚΕΕ και του Συμβουλίου των Επιτρόπων του λαού για την οργάνωση και τον ανεφοδιασμό της φτωχολογιάς της υπαίθρου. Ιδρύονται οι επιτροπές των φτωχών αγροτών, που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην πάλη εναντίον των κουλάκων, που έχουν ήδη περάσει στην αντεπανάσταση και που, με τις ενέργειές τους, (π.χ. απόκρυψη τροφίμων) συντελούν στην επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της χώρας.

26/6: Το Συμβούλιο των Επιτρόπων του λαού εγκρίνει το νόμο για την οργάνωση της λαϊκής παιδείας στη Ρωσική Δημοκρατία.

28/6: Διάταγμα του Συμβουλίου των Επιτρόπων του λαού για την εθνικοποίηση των επιχειρήσεων των βασικών κλάδων της βιομηχανίας και των σιδηροδρομικών μεταφορών.

10/7: Το 5ο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ επικυρώνει το σύνταγμα της ΡΣΟΣΔ. Κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου, εντείνεται η πάλη ανάμεσα στους μπολσεβίκους και τους εσέρους, που εμφανίζονται ως υπερασπιστές των κουλάκων.

16/8: Αμερικανικά επεμβατικά στρατεύματα αποβιβάζονται στο Βλαδιβοστόκ.

30/8: Δολοφονική απόπειρα εναντίον του Λένιν, οργανωμένη από τους εσέρους.

2/9: Η ΠΚΕΕ κηρύσσει τη Σοβιετική Δημοκρατία ενιαίο πολεμικό στρατόπεδο. Συγκροτείται Επαναστατικό πολεμικό Συμβούλιο της Δημοκρατίας.

5/9: Αρχίζει η επίθεση του Κόκκινου Στρατού στο Ανατολικό Μέτωπο.

15/9: Τουρκικά στρατεύματα κυριεύουν το Μπακού.

30/11: Απόφαση της ΠΚΕΕ για την ίδρυση Συμβουλίου της εργατικής και αγροτικής άμυνας, με επικεφαλής τον Β.Ι. Λένιν. Βρισκόμαστε στην εποχή του "πολεμικού κομμουνισμού". Για να αποκρουστεί η επέμβαση των εισβολέων και να καταπολεμηθεί η πείνα, η σοβιετική κυβέρνηση κήρυξε τη χώρα σε κατάσταση πολιορκίας. Καθιερώθηκε η υποχρεωτική θητεία στο στρατό. Η σοβιετική εξουσία έθεσε κάτω από τον έλεγχό της, εκτός από τη βαρειά βιομηχανία, τη μικρή και τη μεσαία. Καθιέρωσε το μονοπώλιο του σιταριού, απαγόρευσε το ιδιωτικό εμπόριο και θέσπισε το "παρακράτημα", ώστε να ελέγχει τα αποθέματα τροφίμων που είχαν στη διάθεσή τους οι αγρότες και να τα διαθέτει για τον ανεφοδιασμό του στρατού και των εργατών. Τέλος, επέβαλε τη γενική, υποχρεωτική εργασία.

1919

1/1: Σχηματίζεται η Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Λευκορωσίας.

2-6/3: Η πρώτη παγκόσμια συνδιάσκεψη των κομμουνιστικών κομμάτων και των αριστερών σοσιαλδημοκρατικών οργανώσεων στη Μόσχα.

Ιδρυτικό Συνέδριο της Γ' Διεθνούς. Ιδρύεται η Κομμουνιστική Διεθνής.

22/3: Το 8ο Συνέδριο του ΚΚΡ(μπ.) ψηφίζει το πρόγραμμα του Κόμματος. Ανάμεσα στα κεντρικά καθήκοντα που καθόρισε το πρόγραμμα αυτό, βρισκόταν η ένταξη της διοίκησης της οικονομίας της χώρας κάτω από ένα ενιαίο σοσιαλιστικό σχέδιο και η προσέλκυση των μεσαίων αγροτών στους στόχους της σοσιαλιστικής οικοδόμησης μέσω της πειθούς.

16-27/4: Εξέγερση των ναυτών στα πλοία της Γαλλικής μοίρας στη Μαύρη θάλασσα.

25/7: Μήνυμα της σοβιετικής κυβέρνησης προς τον κινεζικό λαό και τις κυβερνήσεις της Βόρειας και της Νότιας Κίνας με τη δήλωση πως η Ρωσία παραιτείται από όλες τις κατακτήσεις και τα προνόμιά της στην Κίνα.

3/8: Μήνυμα της σοβιετικής κυβέρνησης προς τη μογγολική κυβέρνηση και το μογγολικό λαό, με την ανακοίνωση πως η Ρωσία ακυρώνει όλες τις ετεροβαρείς συμφωνίες που είχαν επιβληθεί από την τσαρική Ρωσία στη Μογγολία.

10/10: Απόφαση του ανωτάτου συμβουλίου της Αντάντ για την επίσημη κήρυξη του οικονομικού αποκλεισμού της Σοβιετικής Ρωσίας.

26/12: Διάταγμα του Συμβουλίου των Επιτρόπων του λαού της ΡΣΟΣΔ για την εξάλειψη της αγραμματοσύνης του ενήλικου πληθυσμού.

1920

16/1: Το ανώτατο συμμαχικό συμβούλιο της Αντάντ αποφασίζει την επανάληψη των εμπορικών σχέσεων με τη Σοβιετική Ρωσία. Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί τη λήξη της επέμβασης των συμμάχων, μετά την ήττα τους, καθώς και την ήττα των αντεπαναστατικών δυνάμεων, από τον Κόκκινο Στρατό. Η Σοβιετική Ρωσία βγαίνει από τον πόλεμο νικήτρια, αλλά έχοντας δεχθεί σοβαρά πλήγματα στην οικονομία της.

29/3: Το 9ο Συνέδριο του ΚΚΡ(μπ.). Σε αυτό δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στο ενιαίο οικονομικό σχέδιο, στο οποίο πρωτεύουσα θέση κατείχε το ζήτημα του εξηλεκτρισμού ολόκληρης της εθνικής οικονομίας.

2/4: Ολοκληρώνεται η εκκένωση της Σιβηρίας και της Σοβιετικής Απω Ανατολής από τα αμερικανικά στρατεύματα.

ΚΚ

Δεν υπάρχουν σχόλια