Ο γνωστός μας άγνωστος καφές


Ανακάλυψη του Καφέ

Η ιστορία του καφέ έχει τις ρίζες της στην Αιθιοπία, στην επαρχία Κάφα της Αβησσυνίας, όπου η Καφέα η αραβική (Coffea arabica) μεγάλωνε ελεύθερα σαν θάμνος.

Το όνομα του καφέ προέρχεται από την αραβική λέξη qahwa (κάχουα) που είναι παράφραση της αραβικής ονομασίας του καφέ, qahwat al-būnn. Σημαίνει κρασί του κόκκου και αναφέρεται στο γεγονός ότι ο καφές χρησιμοποιείται σαν υποκατάστατο του κρασιού. Έτσι, όταν ο καφές πρωτοήρθε στην Ευρώπη ήταν γνωστός ως "αραβικό κρασί".

Υπάρχουν πολλοί μύθοι γύρω από την ανακάλυψη του καφέ. Ένας από αυτούς χρονολογείται γύρω στο 300μ.Χ., όπου ένας γιδοβοσκός, ονόματι Καλντί, μια μέρα παρατήρησε ότι οι γίδες του άρχισαν να χοροπηδούν όταν έτρωγαν τους καρπούς του φυτού του καφέ.

Η διαδρομή

Από την Αφρική ο καφές πέρασε στην Υεμένη, όπου τον έφεραν σκλάβοι από το σημερινό Σουδάν. Η πρώτη λεπτομερής αναφορά που έχουμε για την προέλευση και τη χρήση του καφέ είναι το 1587.

Από την Υεμένη ο καφές διαδόθηκε βορειότερα, στη Μέκκα και τη Μεδίνα, και από εκεί στις μεγάλες πόλεις της βόρειας Αφρικής. Η ιδιότητα του καφέ να καταπολεμά την υπνηλία τον έκανε δημοφιλή, ενώ καθώς το Κοράνι απαγορεύει τη χρήση αλκοόλ ο καφές θεωρήθηκε ένα καλό υποκατάστατο.

Ο καφές - σαν έτοιμο προϊόν - πέρασε στην Ευρώπη από τη Βενετία, που διατηρούσε ισχυρές εμπορικές σχέσεις με τον Αραβικό κόσμο, στα τέλη του 16ου αιώνα.
Εξάλλου, οι Ολλανδοί ήταν οι πρώτοι που κατάφεραν να πάρουν σπόρους καφέ και να τον καλλιεργήσουν αρχικά στις αποικίες τους στην Ινδονησία. Την ίδια εποχή περίπου το φυτό του καφέ πέρασε και στην Ινδία.

Η δημοτικότητα του καφέ αυξήθηκε ραγδαία στην Ευρώπη· στην Αγγλία υπήρχαν 3000 καφεποτεία το 1675, ενώ στη Γαλλία ο καφές έφτασε το 1657. Μια νίκη έναντι των Οθωμανών έγινε αφορμή για τη διάδοση του καφέ στην Αυστρία, την Πολωνία και τη Γερμανία, αφού τα σακιά καφέ ήταν λάφυρα πολέμου στην Κολομβία. Το 1893, ο καφές πέρασε από τη Βραζιλία στην Κένυα και την Τανζανία, ολοκληρώνοντας έτσι το διηπειρωτικό του ταξίδι που ξεκίνησε λίγο βορειότερα, στην Αιθιοπία, 900 χρόνια πριν.

Ποικιλίες Καφέ

ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ του καφέ, που αλλιώς ονομάζεται "καφέα", είναι αειθαλές. Ζει 20 έως 40 χρόνια και ευδοκιμεί σε ήπιες σταθερές θερμοκρασίες, με βροχές και ηλιοφάνεια (γύρω από τον Ισημερινό). Είναι περίεργο ότι τον καλύτερο καρπό του τον παράγει όταν καλλιεργείται σε μέρη που δεν αποτελούν το φυσικό του περιβάλλον, όπως το ηφαιστειογενές έδαφος. Μπορεί να φτάσει μέχρι 8 μέτρα ύψος, συνήθως όμως κλαδεύεται στο 1,20 - 1,50 μέτρα. Για να καρπίσει παίρνει 4-5 χρόνια. Ο ΚΑΡΠΟΣ για να ωριμάσει χρειάζεται 9-11 μήνες, σε διάφορες εποχές του χρόνου. Ο ΚΟΚΚΟΣ του καφέ είναι το κουκούτσι ενός καρπού που μοιάζει με κεράσι.

Υπάρχουν τουλάχιστον 25 διαφορετικά είδη δένδρων, αλλά τα πιο γνωστά είναι αυτά που παράγουν τον καφέ ARABICA και αυτά που παράγουν το ROBUSTA. Η ετήσια παραγωγή παγκοσμίως και στα δύο είδη καφέ φτάνει τα 7 εκατομ. τόνους με το 70% να είναι ARABICA και το υπόλοιπο 30% να είναι ROBUSTA.

ARABICA

Ευδοκιμεί σε απότομες βουνοπλαγιές και χρειάζεται δυνατές βροχοπτώσεις και σκιά. Είναι ο μοναδικός καφές που πίνεται χωρίς να αναμειγνύεται με άλλες ποικιλίες. Είναι αρωματικός και πολύ καλής ποιότητας

Οι πιο γνωστές ποικιλίες καφέ του είδους Arabica είναι οι ακόλουθες:

Blue Mountain: Ο καλύτερος και ακριβότερος καφές παγκοσμίως. Καλλιεργείται στις πλαγιές του Blue Mountain στη Τζαμάικα.

Sumatra, Java, Celebes: Διάσημες ποικιλίες της Ινδονησίας με νύξεις από μπαχαρικά στη γεύση τους.

Antigua: Ποικιλία που προέρχεται από τη Γουατεμάλα και δίνει αρωματικούς και με γεμάτο σώμα καφέδες.

Santos: Ποικιλία που προέρχεται από τη Βραζιλία και που είναι περιζήτητη χάρη στο γλυκό, καθαρό και ουδέτερο άρωμά της.

Typica, Bourbon, Tico, Mundo Novo κ.ά.

ROBUSTA

Χρειάζεται πιο ζεστό κλίμα και σχετικά σταθερή θερμοκρασία. Είναι πιο ανθεκτικός στις ασθένειες, μπορεί να καλλιεργηθεί σε χαμηλότερο υψόμετρο και να επιβιώσει με λιγότερες βροχοπτώσεις. Ο καρπός του δεν έχει τόσο πλούσια γεύση, είναι φθηνότερος στην αγορά και πλουσιότερος σε καφεΐνη. Είναι κατάλληλος για χαρμάνια και για την παραγωγή στιγμιαίου καφέ.

Από τον τροπικό του Καρκίνου, τον Ισημερινό, μέχρι και τον τροπικό του Αιγόκερου, σε όλη την υδρόγειο, το κλίμα και το έδαφος είναι ιδανικά για την καλλιέργεια του καφέ. Στην Ανατολική Αφρική και την Αραβία καλλιεργούνται καφέδες με γεμάτο σώμα και μεγάλη ποικιλία στη γεύση και το άρωμα, από ήρεμους και απαλούς, μέχρι ατίθασους και εξωτικούς. Στην Κεντρική Αμερική καλλιεργείται κυρίως η ποικιλία ARABICA. Από τη Βραζιλία, με τη μεγαλύτερη παραγωγή παγκοσμίως, ως την Τζαμάικα, που παράγει τον περιζήτητο Blue Mountain και τη Χαβάη, καλλιεργούνται καφέδες αρωματικοί, μεστοί στη γεύση και ιδανικοί για το πρωινό ξύπνημα. Τέλος στην Ασία και τα νησιά του Ειρηνικού καλλιεργούνται καφέδες με τις πιο εξωτικές γεύσεις. Έχουν γεμάτο, απαλό χαρακτήρα, πλούσια γεύση και σπιρτάδα.

35 πράγματα που δεν ξέρετε για τον καφέ

1. Ο καφές χρησιμοποιείται ως ρόφημα για περισσότερα από 700 χρόνια.

2. Αρχικά ο καφές τρωγόταν και δεν πινόταν. Αφρικανικές φυλές ανακάτευαν τους καρπούς των φυτών με λίπος για να δημιουργήσουν «μπάλες ενέργειας».

3. Ο καφές θεωρείται ότι χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τους Άραβες και οι χριστιανοί τον ονόμασαν «ποτό του Σατανά», επειδή είχε εφευρεθεί από τους μουσουλμάνους ως υποκατάστατο για το κρασί, το οποίο απαγορευόταν να πίνουν.

4. Όλος ο καφές του κόσμου παράγεται στη ζώνη ανάμεσα στον Τροπικό του Καρκίνου και στον Τροπικό του Αιγόκερω, με τη Βραζιλία να καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην παγκόσμια παραγωγή, το Βιετνάμ τη δεύετρη και η Κολομβία την τρίτη. Η μόνη πολιτεία που παράγει καφέ στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι η Χαβάη.

5. Καθημερινά παράγονται πάνω από 7 τόνοι καφέ.

6. Ο καφές είναι το δεύτερο παγκοσμίως ρόφημα σε κατανάλωση αμέσως μετά το νερό.

7. Η χώρα μας βρίσκεται στη 13η θέση στον κόσμο σε κατανάλωση καφέ. Κατά μέσο όρο καθένας από εμάς πίνει 1,6 φλιτζάνια καφέ την ημέρα και η συνολική ποσότητα φτάνει το 0,64% της παγκόσμιας παραγωγής ή τους 23.000 τόνους το χρόνο.

8. Οι χώρες με τους πιο φανατικούς του καφέ βρίσκονται στην Ευρώπη και είναι οι Φινλανδία, Ολλανδία, Νορβηγία, Δανία και Ισλανδία.

9. Το πρώτο καφενείο της Ευρώπης άνοιξε το 1529 στη Βιέννη.

10. Ο καφές κρατάει τον άνθρωπο ξύπνιο πολύ λιγότερο χρόνο από ό,τι συμβαίνει αν καταναλώσει ένα μήλο!

11. Δύο φλιτζάνια καφέ την ημέρα μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.

12. Ο καφές είναι πιο αποτελεσματικός όταν καταναλώνεται μεταξύ 9.30 και 11.00 το πρωί. Αυτό συμβαίνει επειδή εκείνες τις ώρες τα επίπεδα της κοριζόλης πέφτουν και η καφεΐνη αλληλεπιδρά με την κορτιζόλη. Αν πιείτε καφέ ακόμα πιο πρωί που τα επίπεδα της κορτιζόλης είναι ψηλά, θα χρειαστείτε ακόμα μεγαλύτερη ποσότητα καφεΐνης για να πετύχετε το ίδιο αποτέλεσμα.

13. Στον κόσμο καταναλώνονται καθημερινά περίπου 2.25 δισ. κούπες καφέ.

14. Στην Κορέα και την Κίνα υπάρχουν Cat Cafe στα οποία μπορείς να κάνεις παρέα με γάτες ενώ απολαμβάνεις τον καφέ σου.

15. Ο καφές περιέχει περίπου τη διπλάσια ποσότητα καφεΐνης από τα ενεργειακά ποτά

16. Είναι πολύ εύκολο να εθιστεί κανείς στον καφέ 100 μιλιγκράμ καφεΐνης την ημέρα είναι αρκετά για να εθιστεί κανείς. Την ίδια ποσότητα καφεΐνης περιέχουν επίσης 2 φλιτζάνια τσάι ή 3 κουτάκια αναψυκτικού τύπου κόλα. Αν σταματήσετε ξαφνικά τον καφέ θα βιώσετε διάφορες αρνητικές συνέπειες όπως πονοκεφάλους και πτώση της διάθεσης.

17. Η καφεΐνη δρα πολύ γρήγορα Αρκούν μόνο 10 λεπτά για να μπορέσει η καφεΐνη να δράσει και να σας γεμίσει ενέργεια.

18. Η πρώτη webcam δημιουργήθηκε εξαιτίας του καφέ Προφανώς η πρώτη webcam θα είχε δημιουργηθεί και για άλλους λόγους αργότερα αλλά αυτό το περιστατικό θα σας πείσει πως ο καφέ ευθύνεται για τη γρήγορη ανακάλυψη της κάμερας στους υπολογιστές. Ήταν το 1991 όταν στο Πανεπιστήμιο Cambridge οι άνθρωποι πήγαιναν να βάλουν καφέ και πολλές φορές ανακάλυπταν πως δεν υπήρχε έτοιμος. Έτσι δημιούργησαν την κάμερα για να μπορούν να βλέπουν αν η καφετιέρα είχε ή όχι καφέ προτού σηκωθούν από την καρέκλα τους.

19. Οσοι πίνουν περισσότερα από 10 φλυτζάνια καφέ την ημέρα έχουν μεγάλες πιθανότητες να εμφανίσουν παραισθήσεις, με οράματα νεκρών και λοιπές εφιαλτικές διαταραχές. Επίσης, να ακούνε ανύπαρκτες φωνές και να βιώνουν πράγματα που δεν συμβαίνουν στην πραγματικότητα.

20. Ο καφές μπορεί να ενισχύσει τη μνήμη και να διαφυλάξει τις μακροχρόνιες αναμνήσεις. Αν θέλετε να τονώσετε τη μνήμη σας πριν από κάποιο σημαντικό διαγώνισμα, πιείτε ένα φλυτζάνι καφέ ή κάποιο άλλο αφέψημα που περιέχει καφεΐνη.

21. Ο καφές προέρχεται από ένα εξωτικό φρούτο. To κόφι τσέρι είναι γλυκό και έχει γεύση καρπουζιού, ροδόνερου και ιβίσκου ταυτοχρόνως. Το κόφι τσέρι είναι σπουδαίο φρούτο γιατί περιέχει πολλά αντιοξειδωτικά.

22. Οι τακτικοί χρήστες καφέ διατρέχουν μειωμένο κίνδυνο να εκδηλώσουν Αλτσχάιμερ, άνοια, και άλλες εκφυλιστικές ασθένειες. Η καφεΐνη διεγείρει προσωρινά το κεντρικό νευρικό σύστημα, όμως δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί τα μακροχρόνια αποτελέσματά της.

23. Οσοι πίνουν καφέ δεν είναι ευεπίφοροι στην αυτοκτονία. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η κατανάλωση καφέ μειώνει τις πιθανότητες αυτοχειρίας κατά 50%.

24. Υπάρχει ένα καφέ στη Γαλλία που χρεώνει τον εσπρέσο 7 ευρώ στους ανάγωγους πελάτες και 1,40 σε όσους απευθύνονται στο προσωπικό με ευγένεια. Αυτό ξεκίνησε σαν αστείο, κατέληξε όμως απολύτως σοβαρό. Δεν νομίζετε πως είναι εξαιρετικά σημαντικό να μάθετε τους ανθρώπους να είναι πιο ευγενικοί;

25. Από το 2008 οι ερευνητές έχουν ανακαλύψει 9 καινούργια είδη καφέ, τα περισσότερα από αυτά στη Μαδαγασκάρη!

26. Το πρώτο καφενείο στον κόσμο άνοιξε στην Κωνσταντινούπολη το 1554. Ομως, δεκαέξι χρόνια αργότερα, ο άκαρδος Μουφτής της Πόλης το έκλεισε στερώντας από τους μερακλήδες του είδους μια σπάνια απόλαυση.

27. Τι σημαίνει άραγε «Espresso» στην κυριολεξία; Επιτάχυνση, Μετάβαση ή μαύρο και έντονο; Τίποτα από όλα αυτά. «Espresso» θα πει… αυτό που αναγκάζεται να βγει.

28. Αν θεωρείτε ότι η λέξη «cappuccino» προήλθε από την ομοιότητα του ροφήματος με του πιθήκους Capuchin, από την ιταλική λέξη «puccino» που σημαίνει «ελαφρύς καφές» ή από το μέγεθος του φλιτζανιού στο οποίο συνήθως σερβίρεται, τότε κάνετε λάθος. Η λέξη «cappuccino» προήλθε από την ομοιότητα του καφέ αυτού με τα καφετιά καπελίνα που φορούν οι μοναχοί Καπουτσίνοι.

29. Οι Java και Μόκα είναι ποικιλίες καφέ Arabica και πήραν τα ονόματά τους από τα λιμάνια προέλευσής τους κι όχι λόγω της γεύσης τους ή από το όνομα του παραγωγού που τις ανέπτυξε.

30. Η ποικιλία «Coffea charrieriana», που υπάρχει στο Καμερούν είναι η μόνη γνωστή ποικιλία φυσικού ντεκαφεϊνέ καφέ.

31. Το 1675 ο βασιλιάς της Αγγλίας, Κάρολος ο Β’, εξέδωσε μια διακήρυξη που απαγόρευε τα…καφενεία. Ο λόγος ήταν, ότι θεωρούσε πως ήταν τα μέρη, όπου οι άνθρωποι συναντιόνταν για να συνωμοτήσουν εναντίον του.

32. Οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει πάνω από 800 διαφορετικές αρωματικές ενώσεις στον καφέ.

33. Ο καφές είναι το δεύτερο πιο βασικό προϊόν εμπορίου στον κόσμο. Την κορυφή κατέχει φυσικά το πετρέλαιο.

34. Το 1906, ένας Βέλγος, που ονομαζόταν George Washington ανακάλυψε τον στιγμιαίο καφέ.

35. Η ποικιλία «Νικαράγουα Margogpipe» έχει τούς μεγαλύτερους κόκκους καφέ.

Διεθνής Ημέρα Καφέ

Η Διεθνής Ημέρα Καφέ καθιερώθηκε το 2015 από τον Διεθνή Οργανισμό Καφέ (ICO), που συσπειρώνει τις παραγωγούς και καταναλώτριες χώρες καφέ, κι έκτοτε γιορτάζεται κάθε χρόνο την 1η Οκτωβρίου, με σκοπό να προωθηθεί η κατανάλωση καφέ και να τιμηθεί το δημοφιλές αφέψημα, με σειρά εκδηλώσεων.

Φάρος του Πνεύματος