19/10/19

Σαν Σήμερα 19 Οκτωβρίου


202 π.Χ.: Οι ρωμαϊκές λεγεώνες με επικεφαλής τον Σκιπίωνα τον Αφρικανό νικούν στη μάχη της Ζάμας τον Αννίβα, αρχηγό του στρατού της Καρχηδόνας.

1453: Οι Γάλλοι με τον Κάρολο Β' ανακαταλαμβάνουν το Μπορντό και λήγει ο Εκατονταετής Πόλεμος. Οι Άγγλοι κρατούν στο ευρωπαϊκό έδαφος μόνο το Καλέ.

1813: Ο Μέγας Ναπολέων ηττάται από τις δυνάμεις του Έκτου Συνασπισμού (Πρωσία, Ρωσία, Μ. Βρετανία, Αυστρία, Σουηδία και Γερμανικά Κράτη) στη Μάχη της Λειψίας, γνωστή και ως η Μάχη των Εθνών. Είναι η μεγαλύτερη μάχη στην Ευρώπη, πριν από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, με εμπλοκή 500.000 στρατιωτών

1863: Ο πρίγκιπας της Δανίας Γεώργιος Α' ορκίζεται Βασιλεύς των Ελλήνων ενώπιον της Εθνοσυνέλευσης.

1878: Η γερμανική βουλή (Ράιχσταγκ) επικυρώνει τον «έκτακτο νόμο» κατά των σοσιαλιστών: το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα τέθηκε εκτός νόμου, πολλά μέλη και στελέχη του φυλακίστηκαν ή εκτοπίστηκαν, 16 τυπογραφεία και 45 δημοσιογραφικά όργανα του κόμματος έκλεισαν, πολλά προλεταριακά κέντρα –πρώτα και κύρια το Βερολίνο- κηρύχθηκαν σε «περιορισμένη κατάσταση πολιορκίας», οι συγκεντρώσεις των εργατών απαγορεύτηκαν, κοκ.
Αντιμέτωποι με αυτή την άνευ προηγουμένου σκληρή και ολομέτωπη επίθεση του αστικού κράτους, οι οπορτουνιστές μέσα στο Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα πρόβαλλαν την «ανάγκη» της νομιμότητας με αντάλλαγμα την ταξική ειρήνη. Ωστόσο -και με την καταλυτική συνδρομή των Μαρξ και Ένγκελς- επικράτησε η επαναστατική άποψη για το συνδυασμό της νόμιμης με την παράνομη δουλειά. Έτσι, τα επόμενα χρόνια η εργατική τάξη και το σοσιαλιστικό κίνημα σφυρηλατήθηκαν και ατσαλώθηκαν, ενώ οι οπορτουνιστές περιθωριοποιήθηκαν, τόσο στη βάση όσο και την καθοδήγηση του κόμματος.
Ο ίδιος ο αντισοσιαλιστικός νόμος, έχοντας αποτύχει ουσιαστικά στην αποστολή του, καταργήθηκε το 1890. Το κόμμα, νομιμοποιήθηκε και μετονομάστηκε σε Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας (SPD).

1904: Αρχίζει ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος.

1912: Αρχίζει η μάχη των Γιαννιτσών. Μία από τις σημαντικότερες του Α' Βαλκανικού Πολέμου. Η λαμπρή νίκη του Ελληνικού Στρατού κατά τη μάχη αυτή την επομένη, άνοιξε τον δρόμο προς τη Θεσσαλονίκη.

1912: Απελευθερώνεται η Ελασσόνα και η Σαμοθράκη (Α’ Βαλκανικός Πόλεμος).

1915: Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η Ιταλία και η Ρωσία κηρύττουν τον πόλεμο στη Βουλγαρία.

1919: Ο Χίτλερ γίνεται 55ο μέλος του Γερμανικού Εργατικού Κόμματος (DAP), το οποίο αργότερα θα μετατρέψει στο ναζιστικό Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Εργατικό Κόμμα (ΝSDAP).

1921: Καταρρέουν οι μετοχές στη Wall Street της Νέα Υόρκη, ενώ κύμα πωλήσεων κατακλύζει την χρηματιστηριακή αγορά.

1924: 25 άνθρωποι σκοτώνονται και 18 τραυματίζονται στον κινηματογράφο «Πανόραμα» της Αθήνας (Γ’ Σεπτεμβρίου και Χαλκοκονδύλη), από τον πανικό που προκαλείται στην αίθουσα, όταν ακούγεται η κραυγή «Φωτιά!».

1929: Η Διεθνής Αντιφασιστική Επιτροπή δημοσιεύει έντονη διαμαρτυρία προς τον πρόεδρο της κυβέρνησης Ε. Βενιζέλο για την ασκούμενη τρομοκρατία στην Ελλάδα.

1932: Η αστυνομία στην Καβάλα επιτίθεται εναντίον μαζικής συγκέντρωσης καπνεργατών. Σκοτώνει τον 18χρονο καπνεργάτη Ι. Ψαρόπουλο και τραυματίζει άλλους δύο.

1934: Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας επανεκλέγεται ο Αλέξανδρος Ζαϊμης.

1941: Η Κρατική Επιτροπή Άμυνας της ΕΣΣΔ κηρύσσει τη Μόσχα σε κατάσταση πολιορκίας.

1941: Η Εθνική Συνδιάσκεψη των εργατών της πολεμικής βιομηχανίας της Βρετανίας εγκρίνει ψήφισμα για το άνοιγμα δεύτερου μετώπου στην Ευρώπη. Ωστόσο, αυτό θα αργήσει για πολύ καιρό ακόμη. Η ΕΣΣΔ μένει η μόνη ηπειρωτική δύναμη που στέκεται όρθια κατά των δυνάμεων του Άξονα.

1943: Ο αμερικανός μεταπτυχιακός φοιτητής Άλμπερτ Σατζ ανακαλύπτει τη στρεπτομυκίνη, το πρώτο αντιβιοτικό φάρμακο για την καταπολέμηση της φυματίωσης.

1944: Σε μια απέλπιδα κίνηση για την αντιμετώπιση της προέλασης του Κόκκινου Στρατού, οι ναζιστικές αρχές κηρύσσουν σε επιστράτευση κάθε άνδρα από 16 έως 60 χρονών.

1944: Τμήματα της ΧΙΙΙης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ απελευθερώνουν τη Λαμία. Την ίδια μέρα ο ΕΛΑΣ απελευθερώνει το Μέτσοβο και το Βόλο.


1951: Αρχίζει στο Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών η δίκη του Νίκου Μπελογιάννη και των άλλων 93 του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ, κατηγορούμενων με τον Α.Ν. 509/1947. Παρά τους σχεδιασμούς και τις επιδιώξεις του αστικού καθεστώτος, στη δίκη, οι όροι αντιστράφηκαν με τους κατηγορουμένους να γίνονται κατήγοροι.


1951: Εκδίδεται η απόφαση του Έκτακτου Στρατοδικείου Αθηνών για τους 35 κομμουνιστές της Κομματικής Οργάνωσης Πειραιά του ΚΚΕ, εκ των οποίων ο ένας καταδικάστηκε σε θάνατο και 17 άλλοι σε ποινές φυλάκισης.


1956: Συνέρχεται η 8η Ολομέλεια της ΚΕ του Πολωνικού Ενοποιημένου Εργατικού Κόμματος, η οποία χαράσσει το λεγόμενο «Πολωνικό δρόμο προς το σοσιαλισμό.» Νέος Α’ Γραμματέας της ΚΕ του κόμματος εκλέγεται ο Βλάντισλαβ Γκομούλκα.

1960: Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίζουν την επιβολή εμπάργκο στην κομμουνιστική Κούβα. Την ίδια εποχή το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών επιβάλει εμπάργκο και σταματά τις εξαγωγές στην κομμουνιστική Κούβα, σε μία προσπάθεια να εκδιώξουν τον επαναστατικό ηγέτη Φιντέλ Κάστρο.

1962: Υπογράφεται στη Νέα Υόρκη συμφωνία πενταετούς διάρκειας για το ελληνικό δημόσιο χρέος μεταξύ Αμερικανών κατόχων ελληνικών χρεογράφων και ελληνικής αντιπροσωπείας. Η συμφωνία αφορά στη ρύθμιση του 40ετούς δανείου του 1924, του επίσης 40ετούς του 1928 και του δανείου για τη βελτίωση της ύδρευσης του 1925.

1964: Το λαϊκό ορατόριο του Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον Εστί» σε στίχους Οδυσσέα Ελύτη κάνει πρεμιέρα στο Θέατρο Ρεξ της Αθήνας.

1972: Αρχίζει η Συνάντηση Κορυφής της ΕΟΚ στο Παρίσι, όπου αποφασίζεται να δημιουργηθεί από την 1η Απριλίου 1973 η ευρωπαϊκή νομισματική μονάδα.

1980: Η κυβέρνηση Γεωργίου Ράλλη επαναφέρει την Ελλάδα στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, από το οποίο είχε αποχωρήσει το 1974, μετά την εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο.

1987: Ξημερώνει «μαύρη» Δευτέρα για τη «Wall Street». Ο δείκτης Dow Jones χάνει το 22% της αξίας του. Κάποιοι χρηματιστές αυτοκτονούν, πηδώντας από το μπαλκόνι του αμερικανικού χρηματιστηρίου.

1993: Εκλέγεται Πρωθυπουργός στο Πακιστάν η Μπεναζίρ Μπούτο, τρία χρόνια μετά την εκλογική της ήττα.

1995: Υστερα από καταγγελίες της ΕΣΗΕΑ, ανατίθεται προκαταρκτική εξέταση στον αντιεισαγγελέα Πρωτοδικών, Γεώργιο Γεράκη, για συσσωρευμένα χρέη πολλών δισεκατομμυρίων δραχμών που οφείλουν οι ιδιοκτήτες των ΜΜΕ, λόγω μη καταβολής του αγγελιόσημου, στα ασφαλιστικά ταμεία των δημοσιογράφων ΤΣΠΕΑΘ και ΕΔΟΕΑΠ.

2003: Η Μητέρα Τερέζα αγιοποιείται από τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β'.

2005: Ξεκινά στην Βαγδάτη η δίκη του Σαντάμ Χουσεΐν για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Την προηγούμενη μέρα, απεστάλη και το κατηγορητήριο που συνέταξε η ιρανική δικαιοσύνη κατά του Σαντάμ Χουσεΐν. Όπως διαρρεόταν, ο Χουσεΐν κατηγορείται για βομβαρδισμούς σχολείων και τεμένων, για χρήση χημικών όπλων, για γενοκτονία, για παραβίαση διεθνών συνθηκών και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, κατά τη διάρκεια του 8ετούς ιρανο-ιρακινού πολέμου.

Γεννήσεις

1433 - Μαρσίλιο Φιτσίνο, Ιταλός φιλόσοφος

1605 - Σερ Τόμας Μπράουν, Βρετανός γιατρός και συγγραφέας

1784 - Θεόφιλος Καΐρης, νεοέλληνας διαφωτιστής (Θαν. 13/1/1853)

1814- Γεννιέται ο ζωγράφος Θεόδωρος Βρυζάκης, ο πρώτος Έλληνας που σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου. (Θαν. 6/12/1878)

1862 - Ογκύστ Λυμιέρ, Γάλλος κινηματογραφιστής και εφευρέτης

1882 - Ουμπέρτο Μποτσιόνι, Ιταλός ζωγράφος και γλύπτης

1899 - Μιγκέλ Άνχελ Αστούριας, Γουατεμαλανός συγγραφέας, τιμημένος με βραβείο Νόμπελ το 1967

1910 - Σουμπραμανιάν Τσαντρασεκάρ, Ινδοαμερικανός αστροφυσικός, τιμημένος με βραβείο Νόμπελ το 1983

1916 - Ζαν Ντοσέ, Γάλλος βραβευμένος με Νόμπελ (1980) αιματολόγος

1917 - Αλέκα Κατσέλη, Ελληνίδα ηθοποιός και χορεύτρια

1918 - Λουί Αλτουσέρ, Γάλλος μαρξιστής φιλόσοφος

1931 - Τζον Λε Καρέ, Άγγλος μυθιστοριογράφος, μετρ των αστυνομικών μυθιστορημάτων

1936 - Ανδρέας Ντούζος, Έλληνας ηθοποιός

1943 - Τάκης Οικονομόπουλος, Έλληνας διεθνής τερματοφύλακας

1951 - Δημήτριος Χριστοδούλου, Έλληνας μαθηματικός και φυσικός

1955 - Μέλπω Κωστή, Ελληνίδα ηθοποιός

1958 - Πάνος Καπετανίδης, Κερατσινιώτης Έλληνας Καραγκιοζοπαίχτης και ηθοποιός

1962 - Ιβάντερ Χόλιφιλντ, 4 φορές παγκόσμιος πρωταθλητής βαρέων βαρών της πυγμαχίας, τρίτος ολυμπιονίκης (1984)

1969 - Τρέι Πάρκερ, Αμερικανός κωμικός, συγγραφέας

1972 - Στέλλα Τσικούνα, Ελληνίδα 5η ολυμπιονίκης (2000) της δισκοβολίας, μέλος της ολυμπιακής ομάδας (2000, 2004)

1972 - Πρας, Αμερικανός μουσικός

1981 - Χέικι Κοβαλάινεν, Φινλανδός οδηγός της Φόρμουλα 1

Θάνατοι

1187 - Πάπας Ουρβανός Γ΄, Πάπας (1185-87)

1216 - Ιωάννης της Αγγλίας (Ιωάννης ο Ακτήμων), 49, βασιλιάς της Αγγλίας (1199-1215). Ένα χρόνο πριν από το θάνατό του είχε υποχρεωθεί να παραχωρήσει στους υπηκόους του τη Μάγκνα Κάρτα, το πρώτο Σύνταγμα στην Ευρώπη. (Γεν. 24/12/1167)

1587 - Φραγκίσκος Α΄ των Μεδίκων, 46, δεύτερος Μέγας Δούκας της Τοσκάνης (1574-87)

1608 - Μάρτιν Ντελρίο, 57, Φλαμανδός θεολόγος

1636 - Μάρτσιν Καζανόφσκι, Πολωνός πολιτικός

1682 - Σερ Τόμας Μπράουν, 77, Βρετανός γιατρός και συγγραφέας, την ημέρα των γενεθλίων του

1723 - Γκόντφρεϊ Κνέλερ, 83, γερμανικής καταγωγής ζωγράφος

1745 - Τζόναθαν Σουίφτ, 78, Ιρλανδός συγγραφέας που έγραψε το πασίγνωστο μυθιστόρημα «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ».

1780 - Σωφρόνιος Β΄, Οικουμενικός Πατριάρχης (1775-80)

1813 - Γιόζεφ Πονιατόφσκι, 50, Πολωνός στρατηγός, σκοτώνεται σε μάχη

1851 - Μαρία Τερέζα Καρλότα, 72, κόρη του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ και της Μαρίας Αντουανέτας

1889 - Λουδοβίκος Α΄ της Πορτογαλίας, 51, Βασιλιάς της Πορτογαλίας, (1861-89) λαοφιλής

1897 - Τζορτζ Πούλμαν, 66, Αμερικανός βιομήχανος και εφευρέτης του ομώνυμου αυτοκινήτου για ύπνο για τη χρήση στους σιδηροδρόμους

1909 - Τσεζάρε Λομπρόζο, 74, Ιταλός ψυχολόγος και εγκληματολόγος, ένας από τους θεμελιωτές της εγκληματολογίας. Θεωρούσε όλα τα είδη της εγκληματικότητας ως ασθένειες, παραβλέποντας έτσι άλλους σημαντικούς παράγοντες. Υπήρξε φανατικός πολέμιος αντιλήψεων σχετιζόμενων με παραψυχολογικά (πνευματιστικά) φαινόμενα. (Γεν. 6/11/1835)

1916 - Ιωάννης Φραγκούδης, Έλληνας στρατιωτικός

1918 - Χάρολντ Λόκγουντ, 31, Αμερικανός ηθοποιός, από ισπανική γρίπη

1920 - Τζον Ριντ, 33, Αμερικανός δημοσιογράφος και συγγραφέας του «Οι Δέκα Ημέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο»

1921 - Αντόνιο Γκράντζο, 40, Πρωθυπουργός της Πορτογαλίας (1920, 1921), δολοφονείται στη διάρκεια απόπειρας πραξικοπήματος

1936 - Λου Ζουν, 55, Κινέζος συγγραφέας

1937 - Έρνεστ Ράδερφορντ, 66, Νεοζηλανδός φυσικός, τιμημένος με βραβείο Νόμπελ Χημείας το 1908 (Γεν. 30/8/1871)

1943 - Καμίλ Κλοντέλ, 79, Γαλλίδα γλύπτρια

1945 - Αβραάμ Κ. Γρηγοριάδης, Έλληνας δικηγόρος και πολιτικός

1945 - Πλούταρκο Κάγιες, 68, Πρόεδρος του Μεξικού (1924-28)

1950 - Έντνα Σεν Βίνσεντ Μιλέι, 58, Αμερικανός ποιητής

1955 - Εζέν Ντελπόρτ, Βέλγος αστρονόμος

1956 - Ίσαμ Τζόουνς, 62, μουσικός της τζαζ

1957 - Βερ Γκόρντον Τσάιλντ, 65, Αυστραλός αρχαιολόγος

1961 - Σέρχιο Οσμένια, 83, Πρόεδρος των Φιλιππίνων (1944-46)

1964 - Έμπε Σβαρτς, 63, Δανός ποδοσφαιρικός παράγοντας, πρώτος Πρόεδρος της ΟΥΕΦΑ (1954-62)

1964 - Γιώργος Ριζόπουλος, Έλληνας συγγραφέας

1970 - Λάζαρο Κάρδενας, 75, Πρόεδρος του Μεξικού (1934-40)

1971 - Αλμπέρτο Πιρέλι, 89, Ιταλός βιομήχανος

1977 - Μάρτιν Σλάιερ, Πρόεδρος των Γερμανών εργοδοτών, δολοφονείται από τους απαγωγείς του

1978 - Τζιγκ Γιανγκ, ηθοποιός, 64, αυτοκτονεί αφού πρώτα σκοτώνει τη μνηστή του

1981 - Χρήστος Ρίμπας, Έλληνας ποδοσφαιριστής

1983 - Ηλίας Μασούρας, δημοσιογράφος της ΕΡΤ-1

1983 - Ν. Αλευράς, συνεργάτης της ΕΡΤ-1

1983 - Λεων. Δαρμής, συνεργάτης της ΕΡΤ-1, σκοτώνεται μαζί με τους άλλους 2 σε τροχαίο δυστύχημα

1983 - Μόρις Μπίσοπ, 39, Πρωθυπουργός της Γρενάδας (1979-83), δολοφονείται σε στρατιωτικό πραξικόπημα από τον Αρχηγό του Στρατού, Στρατηγό Όστιν, μαρξιστικής ιδεολογίας

1984 - Ανρί Μισό, Γάλλος συγγραφέας και ζωγράφος

1986 - Νιγιαζί Μουσταφά, Αιγύπτιος σκηνοθέτης, στραγγαλίζεται

1986 - Παύλος Σαντορίνης, Έλληνας φυσικός

1986 - Σαμόρα Ματσέλ, 53, Πρόεδρος της Μοζαμβίκης (1975-1986), δολοφονείται σε ύποπτο αεροπορικό δυστύχημα, σε συντριβή Tupolev 134 στα όρη Λεμπόμπο, στο οποίο σκοτώθηκαν άλλα 33 άτομα

1987 - Ζακελίν ντε Πρε, 42, μεγάλη Βρετανίδα τσελίστα

1987 - Αντώνης Στρατής , 69, πρόεδρος της ΕΡΤ-2

1988 - Σον Χάουζ, 86, Αμερικανός μπλουζ μουσικός

1990 - Τζόελ Μακ Κρι, 85, ηθοποιός που διακρίθηκε σε ρόλους καουμπόι

1992 - Άρθουρ Γουίντ, 72, Τζαμαϊκανός δρομέας

1992 - Πέτρα Κέλι, 44, Γερμανίδα βουλευτής των Πρασίνων, βρίσκεται νεκρή σε κατάσταση προχωρημένης σήψης

1992 - Γκερτ Μπάστιαν, 69, Γερμανός βουλευτής των Πρασίνων, βρίσκεται νεκρός μαζί με την Π. Κέλι (πιστεύεται ότι αυτοκτόνησαν μαζί)

1993 - Διονύσης Θεοδόσης, 35, Έλληνας τραγουδιστής («Όσο κρατάει ένας καφές»), από καρκίνο

1994 - Όλντρικ Τσέρνικ, 72, Πρωθυπουργός της Τσεχοσλοβακίας (1968-70)

1994 - Μάρθα Ρέι, 78, ηθοποιός, κωμικός

1995 - Ντον Τσέρι, 58, τρομπετίστας της τζαζ

1995 - Ίρι Μαρούκι, 94, Γιαπωνέζος ζωγράφος

1996 - Φελίπε Περές, πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής της Κολομβίας , δολοφονείται στην πόλη Μεντεγίν

1997 - Πιλάρ Μιρό, 57, Ισπανίδα σκηνοθέτιδα

1997 - Γεώργιος Κοΐνης, Έλληνας πολιτικός

1999 - Ναταλί Σαρότ, 99, Γαλλίδα λογοτέχνης

2003 - Αλίγια Ιζετμπέκοβιτς, 72, Πρόεδρος της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (1992-1995)

2003 - Μανουέλ Βάσκεθ Μονταλμπάν, 64, Ισπανός συγγραφέας

2004 - Ασημάκης Γιαλαμάς, 92, Έλληνας δημοσιογράφος και θεατρικός συγγραφέας

2005 - Λουίς Αντόλφο Σίλες, 80, Πρόεδρος της Βολιβίας (1969)

2005 - Γιώργος Ανεμογιάννης, 89, Έλληνας σκηνογράφος και ενδυματολόγος

2015 - Δημήτρης Νιάνιας, Έλληνας πολιτικός

2017 - Ουμπέρτο Λέντσι, Ιταλός σκηνοθέτης

Φάρος του Πνεύματος